Dalam pengurusan kewangan sektor awam, pengurusan pajakan memainkan peranan penting bagi memastikan aset, liabiliti dan hasil direkod dengan tepat mengikut piawaian perakaunan semasa. MPSAS 13 diperkenalkan bagi menetapkan dasar perakaunan dan pendedahan berkaitan pajakan kewangan serta pajakan operasi dalam penyata kewangan entiti sektor awam.  

Apa Itu Pajakan?

Pajakan ialah satu perjanjian yang membolehkan pemberi pajak memindahkan hak penggunaan sesuatu aset kepada penerima pajak dalam tempoh tertentu sebagai balasan kepada bayaran atau siri bayaran.  

Secara mudahnya, pajakan membolehkan organisasi menggunakan aset tanpa perlu membeli aset tersebut secara tunai sepenuhnya.

Perbezaan Antara Pajakan dan Sewaan

Walaupun sering dianggap sama, pajakan dan sewaan mempunyai beberapa perbezaan utama:

Kepentingan Pajakan Dalam Organisasi

Antara manfaat utama pajakan kepada entiti sektor awam ialah:

1. Mengurangkan Kos Operasi

Entiti tidak perlu menanggung kos penyelenggaraan dan kos luar jangka tertentu berkaitan aset.  

2. Membantu Pengurusan Aliran Tunai

Pajakan membolehkan organisasi memperoleh aset tanpa bayaran pendahuluan yang besar.  

3. Mengakses Teknologi Terkini

Entiti boleh menggunakan peralatan atau teknologi moden tanpa risiko keusangan yang tinggi.  

4. Mengoptimumkan Modal

Modal sedia ada boleh digunakan untuk aktiviti operasi dan pembangunan lain.  

Jenis Pajakan Mengikut MPSAS 13

MPSAS 13 membahagikan pajakan kepada dua kategori utama:

Pajakan Kewangan

Pajakan kewangan berlaku apabila sebahagian besar risiko dan ganjaran pemilikan aset dipindahkan kepada penerima pajak.  

Ciri-ciri Pajakan Kewangan:

• Tempoh pajakan meliputi sebahagian besar hayat aset
• Nilai kini bayaran pajakan hampir menyamai nilai saksama aset
• Penerima pajak mempunyai opsyen membeli aset
• Aset digunakan secara khusus oleh penerima pajak

Contoh:

• Pajakan bangunan kerajaan kepada syarikat swasta selama 50 tahun
• Kontrak sewa beli aset kerajaan

Pajakan Operasi

Pajakan operasi berlaku apabila risiko dan ganjaran pemilikan aset tidak dipindahkan secara substantif kepada penerima pajak.  

Contoh Pajakan Operasi:

• Sewaan mesin fotostat
• Sewaan komputer dan laptop
• Sewaan ruang pejabat
• Pajakan kiosk perniagaan

Pengiktirafan Pajakan Dalam Penyata Kewangan

Bagi Penerima Pajak

Dalam pajakan kewangan:

• Aset direkod sebagai aset bukan semasa
• Liabiliti pajakan direkod sebagai liabiliti
• Bayaran pajakan dibahagi kepada:
  • Pengurangan liabiliti
  • Caj kewangan/faedah

Dalam pajakan operasi pula:

• Bayaran pajakan direkod sebagai perbelanjaan secara garis lurus sepanjang tempoh pajakan
• Tiada pengiktirafan aset atau liabiliti pajakan

Bagi Pemberi Pajak

Dalam pajakan kewangan:

• Pajakan direkod sebagai pajakan belum terima
• Hasil kewangan diiktiraf sepanjang tempoh pajakan

Dalam pajakan operasi:

• Aset kekal direkod dalam penyata kedudukan kewangan pemberi pajak
• Hasil sewa diiktiraf sepanjang tempoh pajakan

Urusniaga Jualan dan Pajakan Semula

MPSAS 13 turut meliputi transaksi jualan dan pajakan semula (sale and leaseback).

Transaksi ini berlaku apabila:

1. Aset dijual
2. Aset sama dipajak semula kepada penjual

Jika pajakan semula diklasifikasikan sebagai pajakan kewangan:

• Keuntungan jualan tidak boleh diiktiraf serta-merta
• Ia perlu ditangguhkan dan dilunaskan sepanjang tempoh pajakan

Kesimpulan

MPSAS 13 memainkan peranan penting dalam memastikan urus niaga pajakan direkod secara telus, tepat dan mematuhi piawaian perakaunan sektor awam. Pengelasan yang betul antara pajakan kewangan dan pajakan operasi memberi impak besar terhadap penyata kewangan organisasi.

Dengan pemahaman yang jelas mengenai konsep, pengiktirafan dan pendedahan pajakan, entiti sektor awam dapat meningkatkan tadbir urus kewangan serta ketelusan pelaporan kewangan mereka.

Rujukan:
Modul MPSAS 13: Pajakan

DOWNLOAD SLIDE